بررسی وضعیت گذشته و حال صنعت و روند آینده آن

  • صرافی در لغت به معنای داد و ستد انواع پول است.
  • فعالیت صرافی‏ها در همه تمدن‏ها که با تجارت سر وکار و آشنایی داشتند، رواج داشت. در تمدن‏های گذشته صرافان بودند که وظیفه انتقال وجوهات (سکه و شمش) را به عهده داشتند. پیدایش حرفه صرافی را می‏توان ناشی از نیاز مردم به تعیین و صحت وزن و عیار مسکوکات گوناگونی دانست که در قرون پیشین رواج داشت و ناآگاهی از وزن و عیار صحیح آنها می‏توانست زیان‏بار باشد. بر همین اساس صرافان اولین بنیان‏گذاران محک فلزات بوده‏اند.
  • از هنگامی که در دادوستد، پول (مسکوکات طلا، نقرع و مس) جای معامله پایاپای را گرفت و واحدهای گوناگون پول در جوامع بشری بوجود آمد، سنجش عیار سکه‏ها و تبدیل آن به پول‏های دیگر، خود رفته رفته به صورت حرفه‏ای ویژه بوجود آمد و مردم همیشه نیازمند افرادی بودند که بتوانند نزد آنها پول‏های خود را به پول‏های رایج تبدیل کنند. در کنار تبدیل پول‏ها به یکدیگر، نیاز به نقل و انتقال پول به نقاط دیگر نیز از وظایف صرافان شد، زیرا حمل نقدینگی از جایی به جایی دیگر، همراه با خطر بود. با توجه به خطراتی که در آن دوران در هنگام مسافرت وجود داشت از جمله ترس از سرقت و راهزنی و همچنین وزن بالای مسکوکات، این نیاز هم بوجود آمد که تاجر و یا مسافر با خود پول حمل نکند و این وظیفه هم به عهده صرافان قرار گرفت. اسناد تاریخی نشان می‏دهد که صرافان بابلی در 1000 تا 1500 سال پیش از میلاد مسیح، حوالجات مشتریان خود را از مصر تا هند، به خوبی انجام می‏دادند و بازرگانان را از حمل نقدینگی آسوده می‏ساختند.
  • صرافان بابل برای این کار لوحه‏های گِلی تهیه می‏کردند و در مقابل مقدار مسکوکی که از تاجر می‏گرفتند، ارزش آن را بر روی این لوح‏ها ثبت کرده و به تاجر به عنوان سند تحویل می‏دادند. برای اطمینان بیشتر از امنیت این لوحه‏ها مشخصات تاجر را هم به ثبت می‏رساندند تا در صورت مفقود شدن یا به سرقت رفتن، فرد دیگری نتواند لوح مربوطه را نقد کند. در ایران نیز حرفه صرافی از دیرباز وجود داشت و هر دوره تاریخی که در کشور امنیت و آرامش برقرار می‏شد و پادشاه وقت به تجارت و به خصوص به تجارت خارجی توجه می‏کرد و سعی در توسعه آن را داشت، حرفه صرافی نیز از اهمیت بیشتری برخوردار می‏شد. شروع فعالیت حرفه صرافی در ایران از دوران تمدن ماد است و دوران هخامنشی به حد اعتلای خود رسید که منجر به ضرب سکه معروف «دریک» شد.
  • در دوران شکوفایی تجاری صفویه که ایران با کشورهای اروپایی شروع به دادوستد کرد بازار اصفهان به عنوان یکی از بزرگترین مراکز صرافی دنیای آن زمان شناخته و حیطه فعالیت صرافان اصفهانی از مرزهای ایران گذشته و تا اروپا نیز گسترش پیدا کرد. اما پس از سقوط صفویه و آغاز دوره‏ای از ناامنی و آشفتگی در اوضاع سیاسی و تجاری ایران بالتبع فعالیت صرافی نیز رو به افول نهاد و تعداد زیادی از آنها شروع به مهاجرت و انتقال سرمایه‏های خود کردند.
  • با برقراری نسبی آرامش و امنیت در کشور بخصوص در دوران نیم سده‏ای از سلطنت ناصرالدین شاه قاجار در ایران از قرن نوزدهم، همزمان با رشد تجارت داخلی و خارجی، تجارت و صرافی نیز جان تازه‏ای گرفت و رونق و گسترش بیشتری یافت. در این دوران که آشنایی ایرانیان با دستاوردهای تمدن غربی به طور جدی‏تری نسبت به گذشته آغاز شده بود تاجران ایرانی نیز اندک اندک در جریان روش‏های جدید تجاری و صرافی اروپایی قرار گرفتند و تلاش کردند تا حد مقدور از تجارب آنان بهره گیرند.
  • تا پیش از رواج بانکداری مدرن در ایران صراف‏ها بخش مهمی از نیازهای پولی معاملات در ایران را برآورده می‏ساختند. به طوری که تا پیش از پیدایش بانکداری در ایران صرافان نه تنها در بیشتر شهرهای ایران نمایندگی داشتند و تقریباً در سراسر کشور فعالیت می‏کردند، بلکه حوزه فعالیت‏های خود را به بازارهای بین‏المللی (بغداد، هند و روسیه) نیز تعمیم داده بودند.
  • در اروپای قرون وسطی، صرافان در بازارهای مکاره بر روی نیمکت‏های خود به کار تبدیل پول‏های گوناگون مشغول می‏شدند و واژه «بنکو» و «بانک» که به معنی “نیمکت” بود، رفته رفته به معنای شغل صرافان در زبان‏های اروپایی جای خود را باز کرد. لیکن فعالیت آنها به فعالیت‏هایی از نوع متفاوت تبدیل شد و آنها به کسب و کار مدرنی که به آن بانکداری اطلاق می‏شود مشغول شدند. بانک‏های کنونی نیز در حقیقت شکل پیشرفته‏تر و کامل‏تر عملیات صرافی قرون وسطی هستند.
  • این موضوع حاکی از این است که قبل از ایجاد بانک و علم بانکداری وظیفه تبدیل پول مردم را صرافان به عهده داشتند. حرفه صرافی به قدری بااهمیت بود که پادشاهان زیادی برای تأمین هزینه‏های جنگ و لشگرکشی خود، از وامی که از صرافان می‏گرفتند استفاده می‏کردند. در ایران در دوره حکومت هخامنشیان کار صرافی رونق بسیار بسزایی داشت و بازرگانان کشورهای مختلف تحت‏الحمایه ایران و کشور یونان، از طریق صرافان پول‏های خود را انتقال داده و یا از آنان اعتبار می‏گرفتند. در طول تاریخ صرافان همواره به امانت‏داری مشهور و در میان مردم از احترام زیادی برخوردار بودند.
  • عمده‏ترین عملیات صرافی عبارت بود از تسعیر پول‏ها و معاملات بروات و رواج بیجک (اینگونه اسناد با همان مشخصه که بعدها در قانون تجارت ایران تعریف و تمدید شده در آن زمان رواج داشته است). یکی از ابداعات مهم صرافی در ایران در نیمه سده نوزدهم میلادی سند «بیجک» بود. این سند را همانند اسناد مشابه آن در اروپا پس در‏آمد اولیه پول کاغذی (اسکناس) می‏توان به حساب آورد.
  • بیجک (کلمه‏ای هندی است) سندی بود که صرافان ضمن صدور آن و وصول مبلغی را اعلام داشته‏اند که در کوتاه‏مدت یا عندالمطالبه تعهد پرداخت وجه آن را می‏کردند. قدرت رواج آن بر حسب میزان معروفیت و اعتبار طرف صادرکننده (متعهد) بوده است.
  • رواج بیجک در صرافی به خاطر توسعه و رونق بازرگانی و عدم نشر اسکناس بود زیرا تا سال 1266 که در ایران اسکنان انتشار نیافته بود مسکوکات فلزی تنها وسیله مبادله و فعل و انفعال پولی بوده است. بنابر این بیجک علاوه بر آن که سود سرشاری عاید صرافان می‏کرد وسیله‏ای برای رفع مضیقه پولی بازار نیز بوده است. در اوضاع اقتصادی و پولی آن زمان، بیجک کارکرد تأثیرگذاری داشت و اسناد صرافی از این نوع در مراکز بزرگ بازرگانی مانند تبریز، اصفهان، شیراز رواج زیادی داشت و بخش عمده معاملات بزرگ توسط آنها انجام می‏گرفت. انتشار بیجک برای صرافان سود سرشاری داشت و باعث تقویت بنیه مالی آنان شد و در همان حال وسیله مهمی برای رفع تنگناهای پولی در بازار بود و از آثار کمبود مسکوکات پولی در جریان می‏کاست.
  • رواج این نوع اسناد که در واقع حکم نوعی اسکناس را داشت به علت واگذاری امتیاز انحصاری بانک شاهنشاهی (1889 میلادی) در نشر اسکناس ممنوع و متوقف شد. هر تاجر با صراف مخصوص خود، کار می‏کرد و برات‏های وعده‏داری بر عهده او صادر می‏کرد که نزد همان صراف قابل تنزیل بود. افزون بر این، تمامی نقل و انتقالات پولی میان شهرهای ایران با خارج به دست صرافان انجام می‏شد.
  • صرافی در ایران به‏رغم تکامل خود در اواخر قرن نوزدهم، با رقابت شدید بانک استقراضی روس و بانک شاهنشاهی ایران (که علاوه بر آشنایی با فنون جدید بانکداری با حمایت دولت‏های روسیه، انگلستان و ایران بر برخوردار بودند) روبرو شد. در سال‏های بعد بسیاری از صرافان به ورشکستگی کشانده شدند و دیگر هیچگاه نتوانستند نقش پیشین خود را بازیابند.
  • طی چند دهه اخیر صرافان بیشتری در زمینه دادوستد مسکوکات طلا و نقره و ارزهای خارجی و به طور محدود در زمینه اعطای وام‏های کوچک، فعالیت داشته‏اند. (منبع: نشریه پیام بانک، شماره‏های 480 و 481)

 

 

ساختار صنعت صرافی با توجه به مدیریت سنتی آن، بطور عمده شامل مدیریت و کارشناسان خرید و فروش می‏باشد و با توجه به نوسانات بازار، داشتن سرمایه کافی برای اعمال سیاست‏های خرید و فروش به‏موقع و کارگزاران خارجی از ضروریات این صنعت می‏باشد. از سویی دیگر با توجه به سنتی بودن صنعت صرافی و تعدد و پراکندگی فعالان این حوزه و عدم دسترسی به اطلاعات صحیح و روشن در مورد میزان فعالیت صرافان، تعیین اندازه دقیق این صنعت عملاً بسیار سخت می باشد.

با توجه به اینکه نرخ ارز و سکه بسیار متأثر از فاکتورهای اقتصادی داخلی و خارجی نظیر تورم، بیکاری، میزان عرضه و تقاضا می‏باشد، لذا این صنعت در برابر فاکتورهای اقتصادی بسیار حساس است.صنعت صرافی از دیرباز به صورت سنتی اداره می‏شده است و اگرچه اعمال فاکتورهای فناوری مانند خرید و فروش آنلاین و استفاده از نرم‏افزارهای یکپارچه به رشد و توسعه این صنعت بسیار کمک می‏کند، اما این عامل نمی‏تواند جزو عوامل حساسیت‏زا برای صنعت باشد.

صنعت صرافی تحت نظارت مستقیم بانک مرکزی و مطابق مقررات آن کار می‏کند. همچنین لوایح تصویب شده و قوانین وضع شده در مورد خرید و فروش ارز و مسکوکات این صنعت را مستقیماً متأثر می‏سازد.

ما به شما کمک می کنیم
که در تخصیص منابع
ارزی مشکلی نداشته باشید.

تیم حرفه ای

دانش به روز

تخصص ما

در صرافی دانایان بهترین تجربه کار با صرافی را خواهید داشت

0%
خدمات ارزی
0%
مسکوکات طلا
0%
حواله های ارزی

برنامه ‏های اقتصادی دولت برای رشد و توسعه این صنعت

  • صنعت صرافی وابسته به نرخ ارز می‏باشد و تعیین نرخ ارز در نظام ارزی کشور و مطابق قانون برنامه پنجم توسعه، شناور مدیریت شده است. بر این اساس تصریح شده است: نرخ ارز با توجه به حفظ دامنه رقابت‌پذیری در تجارت خارجی و با ملاحظه تورم داخلی و جهانی و همچنین شرایط اقتصاد‌ کلان از جمله تعیین حد مطلوبی از ذخایر خارجی، تعیین خواهد شد.

    در مجموع می‌توان گفت شرایط نامناسب حاکم بر بازار ارز ناشی از تحریم‌های بین‌المللی و سخت‌تر شدن روابط تجاری، در کنار موارد دیگری نظیر بالا بودن رشد نقدینگی و انباشت آن، اجرای سیاست هدفمند‌سازی یارانه‌ها و بالا بودن نرخ تورم، بالاتر بودن تورم انباشته در اقتصاد ایران، طی دوره پس از یکسان‌سازی ارز نسبت به اقتصاد بین‌المللی، از مهمترین عوامل ایجاد اختلاف قابل توجه میان نرخ ارز بین بانکی و بازار آزاد در اوایل دهه 90 بوده است. افزایش اختلاف میان نرخ‌های ارز رسمی و بازار آزاد و در نتیجه خروج دائمی از وضعیت تک‌نرخی ارز، از جمله مهمترین چالش‌های بازار ارز محسوب می‌شود.از سویی دیگر در حال حاضر با توجه به اعمال سیاست های انقباضی و نظارت شدید دولت مبنی بر کنترل منابع و مصارف ارزی و امنیتی شدن موضوع بازار ارز در حالت برزخ به سر می برد.

    در این راستا برنامه‏های ذیل به منظور کاهش نوسانات نرخ ارز و انتقال نقدینگی از بازار سکه و ارز به سایر بازارهای واقعی، مفید می باشد:

    • کاهش نرخ رشد نقدینگی و به تبع آن کاهش نرخ تورم.
    • تک نرخی نمودن نرخ.
    • بهبود مدیریت طرف تقاضای ارز (مصارف ارزی).
    • توجه جدی‌تر به محدودیت انتقال ارز و تشدید تحریم‌ها.
    • جلوگیری از خرید و فروش ارز در خارج از سیستم بانکی و صرافی‌ها با استناد به قانون پولشویی.
    • تقویت سیستم یکپارچه کنترل همزمان تجارت، ارز و ثبت سفارش کالاها و تشریفات گمرکی.
    • الزام واردکنندگان به ارائه منشاء تأمین ارز و ثبت کلیه اطلاعات هنگام ثبت سفارش.

     

    با توجه به سیاست گذاری و اعمال آن ها از سوی دولت و بازوی اجرایی آن یعنی بانک مرکزی که تأمین و توزیع ارزهای عمده (دلار، یورو) و سکه (سکه طلای بهار آزادی در انواع گوناگون) در این صنعت منحصراً در اختیار ایشان می‏باشد سایر عوامل محیطی (داخلی/ خارجی)نیز دز این حوزه تاثیر گذار است که به یک مورد عمده آن تحت عنوان فاکتورهای فصلی مؤثر بر صنعت به شرح ذیل اشاره می کنیم.

    برخی عوامل فصلی تأثیرگذار بر میزان مسافرت‏های خارجی و بالتبع آن افزایش یا کاهش تقاضای ارز به
     قرار زیر است:

    • افزایش سفر به اماکن متبرکه و عتبات درماه‏های محرم، صفر و ذی‏الحجه.
    • کاهش مسافرت‏های خارجی در ایام ماه رمضان.
    • آغاز سال نو و افزایش سفرهای خارجی در ایام نوروز.
    • تعطیلات تابستانی مدارس و افزایش امکان سفرهای خارجی خانواده‏ها.
    • عوامل فصلی مؤثر بر صادرات و واردات کالاها، بطور مستقیم بر افزایش یا کاهش تقاضای ارز تأثیر دارد.
    • معمولا” پیش از آغاز ماه رمضان و پس از ماه صفر و اعیاد مذهبی با افزایش مراسم‏های ازدواج، تقاضای سکه نیز افزایش می‏یابد.

03

Meet Our Team

Our team of professionals have experience in finance, economics, taxation, government regulation, marketing, sales and many other.

team-1

William Melanson

Chief Legal Officer

William has built a reputation as a legal industry innovator, both on the legal and business fronts alike.

header

Dreama Leos

Risk Manager

Dreama is a Risk manager who uses her knowledge and skills to help clients to overcome crisis.

team-3

Roberto Johnson

Legal Officer

When it comes to legal questions, we all call for Roberto. His experience and skills are valuable and helpful.